Монголын компаниудын үүлэн технологийн шилжилт: Архитектур ба бодит хэрэглээ

Монголын зах зээл дэх үүлэн технологийн (Cloud computing) шилжилт нь туршилтын шатнаас гарч, бизнесийн суурь дэд бүтцийн салшгүй хэсэг болж байна. Энэхүү нийтлэл нь компаниудын технологи хариуцсан захирлууд (CTO), үүсгэн байгуулагчид болон ахлах инженерүүдэд зориулагдсан бөгөөд Монголын компаниудын хэдэн хувь нь үүлэн технологи ашиглаж байгаа бодит төлөв байдал, архитектурын сонголтууд, сүлжээний хоцрогдол зэрэг практик асуудлуудыг хөндөнө.

Нийтлэлийг уншсанаар та дотоодын дата төв (On-Premise) болон олон улсын үүлэн үйлчилгээг (Google Cloud, AWS г.м) хэрхэн хослуулах, системээ хэрхэн зөв зохион байгуулах болон хөрөнгө оруулалтын эрсдэлээс хэрхэн сэргийлэх талаарх инженерийн түвшний шийдвэр гаргалтад шаардлагатай мэдээллийг авах болно.

Монголын зах зээл дэх үүлэн технологийн нэвтрүүлэлтийн бодит байдал

Албан ёсны нэгдсэн статистик хомс хэдий ч, харилцаа холбоо, банк санхүү, финтек болон цахим худалдааны салбарын датад үндэслэн баримжаалахад Монголын дунд болон томоохон аж ахуйн нэгжүүдийн үүлэн технологийн нэвтрүүлэлт дараах дүр зурагтай байна:

• SaaS (Software as a Service) хэрэглээ: Ойролцоогоор `80-90%`. Имэйл систем (Google Workspace, Microsoft 365), ERP болон CRM системүүдийг бараг бүх байгууллага ашиглаж байна.
• IaaS / PaaS (Дэд бүтэц болон Платформ) хэрэглээ: Ойролцоогоор `30-40%`. Банк, финтек, томоохон худалдааны байгууллагууд өөрсдийн үндсэн аппликэйшн, дата баазыг үүлэн дэд бүтцэд (эсвэл хосолсон байдлаар) байршуулж байна.
• Уламжлалт сектор: Уул уурхай, үйлдвэрлэл, төрийн байгууллагуудын хувьд локал серверүүд буюу On-Premise орчин давамгайлсан хэвээр (ойролцоогоор 80%+) байна.

Шийдвэр гаргагчдын хувьд "Үүлэн технологи руу шилжих үү?" гэдэг асуулт хэдийнээ ард хоцорч, "Аль хэсгээ, ямар архитектураар, хэрхэн үр ашигтай байршуулах вэ?" гэдэг асуудал анхаарлын төвд орсон.

Архитектурын гол загварууд: Монголын нөхцөлд юу хамгийн сайн тохирох вэ?

Монголын компаниудын онцлог нь газарзүйн байршил, олон улсын интернэтийн гарц болон дотоодын хууль эрх зүйн орчноос шууд хамаардаг. Тиймээс 100% нийтийн үүлэн орчин (Public Cloud) руу шилжихээс илүүтэйгээр дараах архитектурууд давамгайлж байна.

1. Hybrid Cloud (Хосолсон үүлэн дэд бүтэц)

Энэ бол хамгийн түгээмэл бөгөөд эрсдэл багатай загвар юм. Байгууллагын хувийн дата төв эсвэл дотоодын үйлчилгээ үзүүлэгчийн дата төвийг (жишээ нь: Үндэсний дата төв, Ай Ти Зон, Мобиком г.м) олон улсын Google Cloud зэрэгтэй хослуулан ашигладаг.

• Хэрхэн ажилладаг вэ: Хэрэглэгчийн эмзэг мэдээлэл болон үндсэн Core системүүд дотоод дата төвд байрлана. Харин гадагшаа хандсан API үйлчилгээнүүд, гар утасны аппликэйшний Backend, болон хэрэглэгчийн ачааллыг даах хэсэг нь нийтийн үүлэн орчинд ажиллана. Энэхүү архитектурыг зохион байгуулах Google Cloud Hybrid Architecture загварууд нь Монголын нөхцөлд ихээхэн нийцдэг.
• Давуу тал: Дата дотоодод үлдэх хуулийн шаардлагыг хангахын сацуу шаардлагатай үед серверийг автоматаар өсгөх (Auto-scaling) боломжтой.

2. Multi-Cloud (Олон үүлэн дэд бүтэц)

Сүүлийн үед томоохон финтек компаниуд Vendor Lock-in буюу нэг нийлүүлэгчээс хэт хамааралтай болохоос сэргийлж Multi-Cloud стратегийг сонгож байна.

• Хэрэглээ: Kubernetes (K8s) ашиглан контейнер суурьтай архитектур угсарч, ачааллаас хамааран Google Cloud (GKE) болон AWS (EKS) хооронд үйлчилгээгээ шилжүүлэх эсвэл зэрэг ажиллуулах хувилбар юм.

Сүлжээний хоцрогдол болон Хууль эрх зүйн хязгаарлалтууд

Үүлэн технологи руу шилжихэд технологийн удирдлагуудын хамгийн эхэнд тооцоолох ёстой хүчин зүйлүүд байдаг. Эдгээрийг орхигдуулснаар системийн уналт эсвэл хэт өндөр зардал үүснэ.

Сүлжээний хоцрогдол (Latency)

Монголоос олон улсын дата төвүүд рүү хандахад физик зай болон шилэн кабелийн чиглүүлэлтээс шалтгаалан сүлжээний хоцрогдол үүсдэг.

• Сингапур эсвэл Токио (Oceania бүс): Дунджаар `60-90ms`
• Франкфурт (Европын бүс): Дунджаар `120-150ms`
• АНУ-ын баруун эрэг: Дунджаар `150-180ms`

Архитектурт үзүүлэх нөлөө: Хэрэв Backend үүлэн дээр, харин Database Монголд байгаа бол нэг API хүсэлт ажиллахын тулд бааз руу хэд хэдэн удаа хандалт хийхэд нийт хугацаа нь 500ms-аас давж, хэрэглэгчид шууд мэдэгдэхүйц удаашрал үүснэ. Тиймээс Event-driven архитектур ашиглах, эсвэл Cache (Redis, Memcached) давхаргыг үүлэн орчиндоо давхар байршуулах зайлшгүй шаардлага гардаг.

Хууль эрх зүйн орчин ба Дата байршил

Монгол Улсын "Хувь хүний мэдээлэл хамгаалах тухай хууль" болон Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн зөвлөмжийн дагуу Монгол иргэдийн биометрик, эрүүл мэнд болон санхүүгийн суурь өгөгдлүүд Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт хадгалагдах ёстой гэсэн шаардлага (Data Residency) тавигддаг.

Энэ нь бүх системийг үүл рүү шилжүүлэх боломжгүйг илтгэх бөгөөд дээр дурдсан Hybrid Cloud загварыг ашиглах үндсэн шалтгаан болдог. Зөвхөн ачаалал үүсгэдэг тооцоолол хийх хэсэг, эсвэл хиймэл оюун ухааны (AI) загвар сургах процессийг л үүлэн орчинд шийдвэрлэх нь хамгийн оновчтой.

Бодит хэрэглээний тохиолдлууд

Үүлэн технологийг практик дээр хэрхэн амжилттай хэрэгжүүлж буй хэд хэдэн нийтлэг санаанууд:

1. Ачаалал нь огцом өөрчлөгддөг платформууд:
   • Цахим худалдааны сайтууд (Жишээ нь: Black Friday урамшуулал), эсвэл тасалбар борлуулалтын платформууд. Ачаалалгүй үед 2 ширхэг сервер (Node) ажиллаж байгаад, хэрэглэгч огцом орох үед 50 хүртэл автоматаар нэмэгдэж (Auto-scaling), урамшуулал дуусахад буцаад 2 болох. Энэ нь үүлэн технологийн хамгийн сонгодог бөгөөд хөрөнгө оруулалтын өгөөж өндөртэй хэрэглээ юм.
2. AI болон Дата Аналитик (Big Data):
   • Өдөр бүр сая сая гүйлгээний өгөгдөлтэй ажилладаг банкууд дотоод дата төвдөө дата анализ хийхэд маш их нөөц шаарддаг. Тэгвэл өдөр тутмын датаг нэгтгэн, нууцлагдсан (Anonymized) хэлбэрээр үүлэн дэх Data Warehouse (жишээ нь: Google BigQuery) рүү илгээж, хэдхэн секундын дотор тайлан гаргах, хиймэл оюуны модель ажиллуулах бүрэн боломжтой.
3. Гамшгийн үеийн нөөц (Disaster Recovery - DR):
   • Монголд байгаа үндсэн систем унасан тохиолдолд олон улсын үүлэн дата төв дээрх нөөц систем автоматаар ажиллаж эхлэх зохион байгуулалт. Энэ нь зөвхөн хадгалалтын (Storage) зардал гаргах тул эдийн засгийн хувьд хэмнэлттэй байдаг.

Шийдвэр гаргах шалгуур үзүүлэлтүүд

Технологийн багууд системийг хаана байршуулахаа шийдэхдээ дараах харьцуулалтыг шалгуур болгох хэрэгтэй.

Нийтлэг алдаанууд ба түүнээс сэргийлэх нь

Монголын компаниуд үүлэн технологи руу шилжихдээ гаргадаг нийтлэг инженерийн болон менежментийн алдаанууд байдаг. Эдгээрээс хэрхэн сэргийлэх вэ?

• Lift and Shift буюу шууд хуулах алдаа: Дотоод сервер дээр ажиллаж байсан Virtual Machine-ийг яг тэр чигээр нь үүлэн орчин руу зөөх нь маш буруу юм. Энэ нь зардлыг 2-3 дахин өсгөх магадлалтай. Үүний оронд системийг Контейнер (Docker/K8s) эсвэл Serverless архитектур руу задалж, өөрчлөх шаардлагатай.
• Гадаад валютын ханшийн эрсдэл (USD FX Risk): Үүлэн технологийн төлбөр ам.доллараар хийгддэг тул төгрөгийн ханшийн уналт зардалд шууд нөлөөлнө. Үүнээс сэргийлэхийн тулд FinOps (Financial Operations) соёлыг багтаа нэвтрүүлж, ашиглахгүй байгаа нөөцийг автоматаар унтраах, зорилтот төсвийн дохиолол (Billing alerts) тохируулах нь зүйтэй.
• Cloud Egress Fee буюу Гарах урсгалын зардлыг үл тоох: Үүлэн орчин руу дата оруулах нь үнэгүй байдаг ч, гаргаж авах (Download) хэмжээгээр зардал бодогддог. Том хэмжээний зураг, видео эсвэл их хэмжээний тайлангийн датаг Монгол руу байнга татах архитектур хийснээр төсөв хэтрэх өндөр эрсдэлтэй. CDNs (Content Delivery Network) болон оновчтой Caching ашиглах шаардлагатай.
• Дэд бүтцийн кодчлол (Infrastructure as Code) ашиглахгүй байх: Серверүүдийг гараар тохируулах нь алдаа гарах гол үндэс болдог. Terraform гэх мэт хэрэгслийг ашиглан дэд бүтцээ код хэлбэрээр удирдах нь систем найдвартай ажиллах үндэс юм.

Үндсэн дүгнэлтүүд

• Монголын томоохон байгууллагуудын 30-40% нь аль хэдийн үүлэн дэд бүтэц ашиглаж эхэлсэн бөгөөд Hybrid Cloud буюу дотоод дата төвийг олон улсын үүлэн үйлчилгээтэй хослуулах нь хамгийн ухаалаг бөгөөд хууль эрх зүйд нийцсэн шийдэл юм.
• Үүлэн технологи нь зардлыг шууд бууруулах хэрэгсэл биш бөгөөд бизнесийн өсөлтийг хязгаарлалтгүйгээр дэмжих, уян хатан байдлыг бий болгох дэд бүтэц юм.
• Сүлжээний хоцрогдлыг тооцсон архитектур угсрах нь Монголын нөхцөлд амин чухал. Бааз руу хийгдэх олон давхар хандалтаас зайлсхийж, Cache болон Event-driven загваруудыг түлхүү ашиглах хэрэгтэй.
• Cloud FinOps-ийг эхний өдрөөс хэрэгжүүлэх шаардлагатай. Сар бүрийн зардлын хяналт болон автомат унтраалтуудыг тохируулахгүй бол хөрөнгийн урсгалд сөргөөр нөлөөлөх эрсдэлтэй.

Үүлэн технологийн шилжилт бол зөвхөн серверийн байршлыг өөрчлөх ажил биш, харин байгууллагын инженерийн багийн хөгжүүлэлтийн соёл, мэдээллийн аюулгүй байдал, хурдыг дараагийн түвшинд гаргах стратегийн томоохон өөрчлөлт юм.