Монголын компаниудын технологийн сонголтыг ажиглах нь

Монголын бизнесийн орчинд технологи нь зөвхөн үйл ажиллагааг дэмжих туслах хэрэгсэл байхаа больж, өрсөлдөөний давуу тал бүтээгч гол хөдөлгүүр болон хувирч байна. Хэдхэн жилийн өмнө бэлэн програм хангамж (COTS) худалдаж авдаг байсан хандлага өнөөдөр өөрсдийн онцлогт тохирсон систем хөгжүүлэх, үүлэн технологи ашиглах, өгөгдөлд суурилсан архитектур руу шилжих чиглэлээр эрчимтэй хувьсаж байна.

Энэхүү нийтлэл нь технологийн захирлууд (CTO), үүсгэн байгуулагчид болон ахлах инженерүүдэд зориулагдсан болно. Нийтлэлийг уншсанаар та Монголын тэргүүлэгч компаниуд ямар технологийн стэк ашиглаж байгаа, тэдгээрийн цаана ямар архитектурын сонголтууд хийгдэж буйг ойлгохоос гадна, өөрийн байгууллагад систем нэвтрүүлэх, хөгжүүлэх шийдвэр гаргахад тулгарах эрсдэл болон шалгууруудыг тодорхойлох болно.

Монголын зах зээлийн өнөөгийн байдал

Монголын компаниуд дижитал шилжилтийн хүрээнд хэд хэдэн тодорхой технологийн чиглэлд төвлөрөн ажиллаж байна. Энэ нь зөвхөн тренд дагах биш, харин үйл ажиллагааны үр ашгийг нэмэгдүүлэх, хэрэглэгчийн туршлагыг сайжруулах бодит хэрэгцээ шаардлагаас урган гарч байгаа юм.

Үүлэн технологийн шилжилт

Уламжлалт дотоод сервер (On-premise)-ээс нийтийн үүлэн технологи руу (Public Cloud) шилжих үйл явц хурдацтай байна. AWS, Google Cloud болон дотоодын хөгжүүлсэн платформуудыг сонгох нь түгээмэл байна. Энэ нь зөвхөн серверийн түрээс биш, харин `Managed Services` буюу өгөгдлийн сан, контейнер удирдлага (Kubernetes), сервергүй (Serverless) архитектурыг ашиглаж, DevOps багийн ачааллыг бууруулах зорилготой байдаг.

ERP болон Бизнесийн цогц системүүд

Монголын зах зээлд Odoo зэрэг нээлттэй эх код бүхий ERP системүүд, эсвэл SAP, Microsoft Dynamics зэрэг энтерпрайз шийдлүүдийн хэрэглээ өндөр байна. Ялангуяа худалдаа, түгээлт, үйлдвэрлэлийн салбарт ERP-ийг өөрсдийн бизнесийн процесст тохируулан өөрчлөх (customization) хандлага зонхилж байна. Мөн дотоодын ERP хөгжүүлэгч компаниудын системүүд жижиг болон дунд бизнесүүдэд өргөн нэвтэрч байна.

API Эдийн засаг ба Интеграци

ХУР, ДАН зэрэг төрийн мэдээлэл солилцооны системүүд болон QPay, SocialPay зэрэг төлбөрийн гарцууд нь компаниудыг орчин үеийн RESTful API архитектуртай байхыг шаардаж байна. Байгууллагууд зөвхөн дотооддоо ажилладаг систем биш, бусад гуравдагч талын үйлчилгээнүүдтэй найдвартай, хурдан холбогддог микросервис архитектур руу шилжих эхлэлээ тавьсан.

Архитектур болон үйл ажиллагааны загварууд

Технологийн сонголт нь байгууллагын хэмжээ, салбарын онцлог, мэдээллийн аюулгүй байдлын шаардлагаас хамааран өөр өөр архитектурын загварыг бий болгодог.

1. Hybrid Cloud (Холимог үүлэн загвар): Банк, санхүү болон харилцаа холбооны салбарынхан зохицуулагч байгууллагын (Монголбанк, ХХЗХ) шаардлагаар хэрэглэгчийн үндсэн өгөгдлийг дотоод дата төвдөө хадгалж, харин вэб портал, гар утасны аппликэйшн, аналитикс зэрэг хурдан өөрчлөгддөг, ачаалал нь хэлбэлздэг хэсгүүдээ Google Cloud эсвэл AWS дээр байршуулах Hybrid Cloud Architecture загварыг илүүд үзэж байна.
2. Modular Monolith: Бичил үйлчилгээ (Microservices) нь хөгжүүлэлт болон үйл ажиллагааны өндөр зардалтай байдаг тул Монголын дунд болон түүнээс дээш хэмжээний ихэнх компаниуд эхний ээлжинд нэг том монолит системийг дотор нь логик модулиудад хуваах байдлаар хөгжүүлж байна. Энэ нь DevOps-ийн нарийн төвөгтэй байдлаас зайлсхийх, хөгжүүлэлтийн хурдыг хадгалах ухаалаг алхам юм.
3. Modern Data Stack (Орчин үеийн өгөгдлийн архитектур): Компаниуд өгөгдлөө шууд үндсэн өгөгдлийн сангаас (Operational DB) тайлан татах хэлбэрээр бус, харин Airbyte эсвэл Fivetran ашиглан татаж, Google BigQuery эсвэл Amazon Redshift зэрэг өгөгдлийн агуулах (Data Warehouse) руу төвлөрүүлэн, dbt ашиглан загварчилж байна.

Бодит хэрэглээнүүд

Технологиуд бодит бизнесийн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэж байгаа жишээнүүдийг салбар харгалзахгүйгээр авч үзье.

• Автоматжуулсан зээлийн шийдвэр (Fintech & NBFIs): Банк бус санхүүгийн байгууллагууд ХУР системээс иргэний мэдээлэл болон нийгмийн даатгалын мэдээллийг API-аар татан авч, өөрсдийн эрсдэлийн загварчлалаар (Rule-engine эсвэл Machine Learning модель) хэдхэн секундын дотор зээлийн эрх тооцоолж байна. Энд үйл явцын автоматжуулалт (Workflow automation) болон системийн найдвартай ажиллагаа (High availability) хамгийн чухал үүрэгтэй.
• Нэгдсэн хэрэглэгчийн туршлага (Retail & E-commerce): Олон салбар дэлгүүртэй худалдааны байгууллагууд онлайн дэлгүүрийн захиалга болон агуулахын үлдэгдлийг бодит хугацаанд (Real-time) татаж авах шаардлагатай болдог. Үүний тулд ERP системээ E-commerce платформ болон хүргэлтийн үйлчилгээтэй холбох дундын давхаргын (Middleware) архитектурыг ашиглаж байна.
• Хиймэл оюунд суурилсан харилцагчийн үйлчилгээ (AI Agents): Их хэмжээний харилцагчийн дуудлага хүлээж авдаг компаниуд дотоодын хэл яриа таних (Speech-to-Text) технологиуд эсвэл Large Language Models (LLM) ашиглан байгууллагын дотоод баримт бичигт (Knowledge base) тулгуурлан хариулт өгдөг AI туслахуудыг үйл ажиллагаандаа амжилттай нэвтрүүлж эхлээд байна.

Сул тал, эрсдэл болон хязгаарлалтууд

Шинэ технологи нэвтрүүлэх бүрт компаниуд тодорхой хязгаарлалтуудтай нүүр тулдаг. Технологийн удирдлагууд дараах эрсдэлүүдийг бодитоор үнэлэх шаардлагатай.

• Инженерийн нөөцийн дутагдал ба ур чадвар: Монголын мэдээллийн технологийн зах зээлд ахлах (Senior) түвшний инженерүүдийн дутагдал өндөр байна. Хэт нарийн төвөгтэй микросервис архитектур эсвэл өөрсдөө удирдах Kubernetes (Self-hosted GKE/EKS) сонгох нь багийн нэг түлхүүр хүн ажлаас гарахад л систем бүхэлдээ эрсдэлд орох аюултай.
• Гадаад валютын ханшийн эрсдэл ба Үүлэн системийн зардал: AWS эсвэл Google Cloud-ийн зардлыг ам.доллараар төлдөг бол байгууллагын орлого төгрөгөөр байдаг. Системийн архитектурыг оновчгүй хийснээс үүдэн үүлэн технологийн зардал сар бүр геометрийн прогрессоор өсөх (Cloud bill shock) эрсдэл түгээмэл ажиглагддаг. FinOps буюу зардлын хяналтын процессыг эхнээс нь хэрэгжүүлэх зайлшгүй шаардлагатай.
• Нийлүүлэгчээс хараат болох (Vendor Lock-in): Дотоодын монолит ERP системүүд эсвэл тусгай програм хангамжууд худалдаж авах үед системийн архитектур хаалттай байх, мэдээллийн сангаас өгөгдлөө шууд татах боломжгүй байх зэрэг асуудал гардаг. Энэ нь ирээдүйд өгөгдлийн аналитикс хийх эсвэл өөр системтэй холбоход саад болдог.

Шийдвэр гаргах шалгуур үзүүлэлтүүд

Технологийн удирдлагууд системээ хөгжүүлэх үү (Build) эсвэл худалдаж авах уу (Buy) гэдэг шийдвэрийг гаргахдаа дараах шалгууруудыг ашиглах нь зүйтэй.

1. Өрсөлдөөний давуу тал мөн үү?: Тухайн систем нь танай компанийн өрсөлдөөний гол цөм (жишээ нь: банкны хувьд core banking болон зээлийн алгоритм) бол өөрсдөө дотооддоо хөгжүүлэх (Build) нь зөв. Харин хүний нөөц, нягтлан бодох бүртгэлийн систем бол бэлэн SaaS эсвэл ERP худалдаж авах (Buy) нь илүү үр ашигтай.
2. Эзэмшлийн нийт зардал (Total Cost of Ownership - TCO): Програм хангамжийг хөгжүүлэх зардлаас гадна, түүнийг цаашид хэвийн ажиллуулах серверийн зардал, засвар үйлчилгээ хийх багийн цалин, аюулгүй байдлын шинэчлэлтүүдийн зардлыг хамт тооцох шаардлагатай. Ихэнх байгууллагууд зөвхөн эхний хөгжүүлэлтийн зардлыг л тооцдог нь алдаа болдог.
3. Өргөжүүлэх боломж (Scalability): Танай хэрэглэгчийн тоо 10 дахин өсөхөд систем хэрхэн ажиллах вэ? Хэрэв ачаалал урьдчилан таамаглах боломжгүй бол Cloud-native шийдлүүдийг сонгох нь дэд бүтцийн гацалтаас сэргийлнэ.

Нийтлэг алдаа ба түүнээс сэргийлэх нь

Туршлагатай инженерийн багууд дараах нийтлэг алдаануудаас зайлсхийхийн тулд прагматик хандлагыг баримталдаг.

• "Бүхнийг нэг дор шинэчлэх" (Big Bang Rewrite): Уламжлалт хуучин системийг бүхэлд нь шинээр бичиж дуустал хүлээх нь бизнесийг маш том эрсдэлд оруулдаг. Үүний оронд Strangler Fig Pattern ашиглаж, хуучин системээс хэсэг хэсгээр нь шинэ систем рүү аажмаар салгаж хөгжүүлэх нь хамгийн зөв бөгөөд аюулгүй арга юм.
• Хэт нарийн архитектур (Over-engineering): Өдөрт цөөхөн хэрэглэгч ордог дотоод системд зориулж хэт нүсэр Microservices, Kafka зэрэг технологи ашиглах нь системийн засвар үйлчилгээг хүндрүүлж, зардлыг өсгөдөг. `Асуудлын хэмжээнд тохирсон шийдэл` сонгох нь ахлах инженерийн хамгийн чухал ур чадвар юм.
• Мэдээллийн аюулгүй байдлыг сүүлд нь орхих: Аюулгүй байдлыг зөвхөн систем бэлэн болсны дараа шалгадаг зүйл мэтээр хандах. DevSecOps зарчмаар аюулгүй байдлын хяналтыг кодын сангаас эхлэн CI/CD процесс хүртэл бүх шатанд нэвтрүүлэх хэрэгтэй.

Дүгнэлт

Монголын компаниудын технологийн хэрэглээ нь эрчимтэй хувьсаж байгаа энэ үед удирдлагуудын гаргах ёстой стратегийн шийдвэрүүд илүү нарийвчилсан бөгөөд алс хэтийн хараатай байхыг шаардаж байна.

• Зөв зүйлдээ төвлөрөх: Байгууллагынхаа бизнесийн үнэ цэнийг бүтээдэг хэсэгт инженерийн нөөцөө бүрэн зарцуул. Бусад стандарт процессуудыг үүлэн үйлчилгээ болон бэлэн шийдлээр (Managed services) орлуул.
• Өгөгдлийн архитектурыг эрт төлөвлөх: Олон систем нэвтрүүлэхийн хэрээр өгөгдөл тархаж байрладаг. Эхнээс нь өгөгдлийн нэгдсэн агуулахын (Data Warehouse) стратегитай байх нь ирээдүйд AI болон аналитикс ашиглах суурь болно.
• Инженерийн соёлыг төлөвшүүлэх: Технологийн хамгийн сайн архитектур байгаад ч түүнийг хөгжүүлэх, авч явах чадварлаг баг байхгүй бол төсөл унадаг. Тиймээс хамгийн орчин үеийн, hype болсон технологийг хөөхөөс илүүтэй, танай багийн ур чадвар болон хүчин чадалд тохирсон, найдвартай технологийн стэкийг сонгох нь урт хугацааны тогтвортой байдлыг хангана.